GreekEnglish (United Kingdom)Russian (CIS)
Βρίσκεστε εδώ: Για τους επαγγελματίες / Θεματικός τουρισμός / Θρησκευτικός Τουρισμός

Θρησκευτικός Τουρισμός

Η δυσκολία της επικοινωνίας, αποκλειστικά θαλάσσιας, των Κυκλάδων με την ηπειρωτική Ελλάδα διατήρησε τον κόσμο τους σχεδόν ανέπαφο. Οι συνήθειες περνούσαν από γενιά σε γενιά και μόνο η έλευση των προσφύγων μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή μπορεί να προσέθεσε κάποιους καινούργιους τόνους. Όμως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, με την εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση, την εκβιομηχάνιση της παραγωγής, τον τουρισμό και τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας, οι συνθήκες αλλάζουν. Μέσα σε δύο-τρεις γενιές μεταμορφώνονται όσα διατηρήθηκαν για αιώνες. Όμως δεν χάθηκαν όλα. Σοφές παραδόσεις, μυστικά και αξίες έχουν προσεκτικά φυλαχτεί και διασώζονται ακόμα στην καθημερινότητα των Κυκλαδιτών, αλλά και σε μέρες που σημαδεύουν το χρόνο, σε γιορτές, χαρές, ακόμα και λύπες.

Η μοναδική σχέση των Κυκλαδιτών με την θρησκεία εκφράζεται στα πολυάριθμα μοναστήρια και προσκυνηματικούς τόπους όπως ή Ευαγγελίστρια της Τήνου, η Εκατονταπυλιανή της Πάρου και το Μοναστήρι της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας στην Αμοργό. Όμως μάρτυρες της ιδιαίτερης αυτής σχέσης είναι και στα χιλιάδες εκκλησάκια και ξωκλήσια που υπάρχουν διάσπαρτα σε όλα τα νησιά των Κυκλάδων.

Η θρησκευτική σχέση όμως παρουσιάζει και μιαν ανθρώπινη διάσταση.

Σε κάθε νησί τηρούνται με μεγάλη προσήλωση και πηγαίο κέφι οι γιορτές των τοπικών προστατών αγίων, με τους «πανηγυράδες» (Σίφνος, Κουφονήσια) και τους «κτήτορες» (Σέριφος) να μεριμνούν ώστε να οργανωθούν όλα στην εντέλεια - μια ιδανική ευκαιρία για να γνωρίσουν οι φιλοξενούμενοι τον τρόπο που οι Κυκλαδίτες γλεντούν με νησιώτικα τραγούδια και χορούς υπό τους ήχους του βιολιού και του λαούτου, όπου το κέφι απογειώνεται.
Κορυφαία θέση στον ετήσιο εορταστικό κύκλο των Κυκλάδων έχει η Παναγία - μακρινός απόηχος της προϊστορικής λατρείας της θεάς-μητέρας (πβ. το επιβλητικό ειδώλιο της Μεγάλης Μητέρας που ανακαλύφθηκε στην Κέρο). Η Παναγία τιμάται με αναρίθμητα τοπικά προσωνύμια σε όλα τα νησιά: η Παλατιανή και η Πανάχραντος στην 'Aνδρο, η Καστριανή και η Ρευματιανή στην Τζια, η Οδηγήτρια στην Κίμωλο, η Πορταΐτισσα και η Θαλασσίτρα στη Μήλο, η Βλαχερνιώτισσα και η Πρωτόθρονος στη Νάξο, η Γιάτραινα στη Θηρασιά, η Παντάνασσα στη Σίκινο, η Ουρανοφόρα στη Σίφνο, η Παναγία η Μαρτιάτισσα και η Μαγιάτισσα στη Φολέγανδρο. Ξεχωριστές γιορτές της Παναγίας με πανελλήνια και πανορθόδοξη ακτινοβολία είναι αυτές της Μεγαλόχαρης στην Τήνο, της Εκατονταπυλιανής στην Πάρο και της Χοζοβιώτισσας στην Αμοργό. Σε πολλά νησιά στις 23 Αυγούστου γιορτάζονται τα Εννιάμερα της Παναγίας, ενώ μια ιδιαίτερη σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα γιορτή της Παναγίας τηρείται το Σάββατο του Ακαθίστου Ύμνου (Παναγία η Ακαθή στη Σχοινούσα, Θεοσκέπαστος στην 'Aνδρο).



Η περίοδος του Πάσχα έχει μια ξεχωριστή γοητεία στα κυκλαδονήσια, με τη λιτή μεγαλοπρέπεια της περιφοράς του επιταφίου στα φρεσκοασπρισμένα δρομάκια, και τα γλέντια και τους χορούς όλη την εβδομάδα που ακολουθεί. Στη Φολέγανδρο το Πάσχα γιορτάζεται με την τριήμερη περιφορά της εικόνας της Παναγίας, όπου κάθε σπίτι υποδέχεται την πομπή με κεράσματα και τα βράδια στήνονται γλέντια και χοροί. Σε πολλά νησιά το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα οι κάτοικοι συγκεντρώνονται στην πλατεία και παίζουν «μπίλιους» ή «τσούνια», ένα παραδοσιακό παιχνίδι που θυμίζει μπόουλινγκ. Στον Κτικάδο της Τήνου τη Δευτέρα του Πάσχα τηρείται απαρέγκλιτα το έθιμο της Τράπεζας της Αγάπης, όπου ορθόδοξοι και καθολικοί τρώνε σε κοινό τραπέζι. Και στην Πάρο ο ταξιδιώτης θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει το πανελλαδικά μοναδικό έθιμο της αναπαράστασης των Παθών.  Στην Σύρο το Πάσχα γιορτάζεται ταυτόχρονα από τον καθολικό και τον ορθόδοξο πληθυσμό, όπου η περιφορά του επιταφίου των καθολικών και των ορθόδοξων εκκλησιών καταλήγει στην κεντρική πλατεία της πόλης, την πλατεία Μιαούλη, μπροστα στο λαμπρό κτίριο του δημαρχιακού μεγάρου όπου και γίνεται η λειτουργία.
Στην Πάρο στις 3 Νοεμβρίου, γιορτή του Αϊ-Γιώργη του Μεθυστή, οι Παριανοί εγκαινιάζουν τα κρασιά τους σε ένα έθιμο που παραπέμπει στις διονυσιακές γιορτές, ενώ στη Σέριφο στις 14 Νοεμβρίου, του Αγίου Φιλίππου, στήνεται ένα τρικούβερτο γλέντι, όπου οι κάτοικοι ανοίγουν το νέο τους κρασί και τελούν τα περίφημα «χοιροσφάγια», ένα ζωηρό έθιμο που έχει τις ρίζες του στους βυζαντινούς χρόνους και τηρείται σε όλες σχεδόν τις Κυκλάδες στο τέλος του φθινοπώρου και πριν τα Χριστούγεννα.

Όπως είναι φυσικό, ξεχωριστό εορτασμό επιφυλάσσει η θαλασσινή πολιτεία των Κυκλάδων στον προστάτη άγιο των θαλασσινών, Νικόλαο. Στα Κουφονήσια μετά τη λειτουργία ακολουθεί γλέντι όπου προσφέρονται θαλασσινοί μεζέδες και ψημένη ρακή, και στη Σχοινούσα γιορτάζει το γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου στο φάρο του λιμανιού, με κύριο έδεσμα τον πατροπαράδοτο μπακαλιάρο σκορδαλιά.

Η περίοδος των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς φέρνει τις δικές της εορταστικές παραδόσεις. Ονομαστά είναι τα σιφνέικα κάλαντα, αυτοσχέδια στιχουργήματα που σχολιάζουν πρόσωπα και καταστάσεις, ενώ στον Τριπόταμο της Τήνου τηρείται το περίφημο έθιμο του «Κάβου», με στοιχεία πρωτοχριστιανικά, μεσαιωνικά και αγιορείτικα.

Ο κύκλος των εθιμικών παραδόσεων αγκαλιάζει το κυκλαδίτικο σπιτικό στις χαρές και στις λύπες του. Στην Ανάφη στους γάμους είναι καλεσμένο όλο το νησί και οι διαδικασίες διαρκούν από την Τρίτη μέχρι την επόμενη Δευτέρα, ενώ μια ξεχωριστή εμπειρία είναι ο σιφνέικος γάμος, με το τεράστιο τελετουργικό, το διήμερο γλέντι και τις εκατοντάδες αυτοσχέδιες ποιητικές ευχές.

Στην Κέα, στην Αμοργό και αλλού, με την αντίληψη ότι ο θάνατος δεν είναι το τέλος του κύκλου αλλά ένα μέρος του, οι συγγενείς του νεκρού τηρούν το έθιμο του αποχαιρετιστήριου δείπνου («μακαριά»)
bannerpaketa