Αξιοθέατα

Οικισμοί:
Όλοι οι οικισμοί της Σίφνου (Απολλωνία, Αρτεμώνας, Καταβατή, 'Ανω και Κάτω Πετάλι, Κάστρο κλπ.) αποτελούν αρχιτεκτονικά αξιοθέατα, διατηρημένης και προσεγμένης παραδοσιακής κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής.

Καμάρες:
Οι Καμάρες είναι το μεγαλύτερο παραλιακό χωριό και το λιμάνι της Σίφνου από τα τέλη του περασμένου αιώνα. Το τοπωνύμιο Καμάρα ή Καμάρες (αρχ. καμάρα "τοξωτή αψίδα, θολωτή στέγη") προήλθε από τις πολλές σπηλιές που υπήρχαν παλαιότερα στη βραχώδη νότια ακτή του όρμου. Τη θέση των καμαρών αυτών έχουν καταλάβει σήμερα σπίτια, μαγαζιά και "σύρματα", υπόγειες αποθήκες, όπου σύρονται οι βάρκες το χειμώνα, για να προστατεύονται από τις κακοκαιρίες.
Ο κεντρικός οικισμός απλώνεται στη δεξιά πλευρά της αγκάλης που σχηματίζει ο όρμος των Καμαρών. Εδώ είναι η αποβάθρα του λιμανιού, πρακτορεία πλοίων καταστήματα, παντοπωλεία, εστιατόρια, εργαστήρια ζαχαροπλαστικής, αγγειοπλαστικής, ενοικιαζόμενα δωμάτια γραφεία ενοικίασης αυτοκινήτων και μοτοποδηλάτων, πρακτορείο εφημερίδων, περίπτερο, ιδιωτικός χώρος κατασκήνωσης (camping) και στις δυτικές παρυφές του οικισμού οι επαύλεις των εύπορων Σιφνιών.
Στους πρόποδες του βουνού του Αγίου Συμεών αναπτύσσεται η συνοικία της Αγίας Μαρίνας ή Πέρα Μπάντα, όπου υπάρχουν ταβέρνες και ενοικιαζόμενα δωμάτια.
Τις δύο αγκάλες του λιμανιού που τις χωρίζει η θάλασσα, τις ενώνει η χρυσαφένια απλόχωρη αμμουδιά στο μυχό του όρμου.

Από τα παλαιότερα κτίσματα των Καμαρών στο κεντρικό οικισμό είναι ο ναός του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Βαρβάρας (ανέγερση 1785, ανακαίνιση 1906), το Φανάρι (1896), λείψανα από τα καμίνια και τη σκάλα φόρτωσης μεταλλεύματος (1883) και ο παλιός μόλος (1909).
'Αλλες εκκλησίες στην Πέρα Πάντα είναι των Αγίων Αναργύρων, της Αγίας 'Αννας, της Αγίας Αικατερίνης και τέλος της Αγίας Μαρίνας απ' όπου ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει το ηλιοβασίλεμα.
Η παραλία των Καμαρών βραβεύτηκε για πρώτη φορά το 2002 με την γαλάζια σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επειδή τηρεί τα κριτήρια του προγράμματος: (Οργάνωση Ακτής, Καθαριότητα, Ασφάλεια Λουόμενων).

Βαθύ:
Το Βαθύ είναι ένας γραφικός και ήρεμος παραλιακός οικισμός. Από το Βαθύ εξάγονταν παλιά τα περίφημα σιφναίικα τσουκάλια προς τις αγορές των γειτονικών Κυκλάδων, της Κρήτης, της Κύπρου ακόμα και της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου.
Τόσον ο παλιός πεζόδρομος, όσο και ο αμαξιτός προς το Βαθύ, που είναι παλαιός οικισμός αγγειοπλαστών στα Ν.Δ. παράλια του νησιού, διέρχεται από την Καταβατή. Στην πορεία προς το Βαθύ ο ταξιδιώτης συναντάει το μοναστήρι των Φυρογείων και μετά από λίγο την εκκλησία του 'Αγιου Ανδρέα, χτισμένη (1701) στην ομώνυμη προϊστορική ακρόπολη.
Τα αρχαιολογικά ευρήματα εδώ μαρτυρούν τη συνεχή κατοίκηση από τους μυκηναϊκούς έως τους ελληνιστικούς χρόνους.
Στο μέσο περίπου της διαδρομής βρίσκεται το μοναστήρι του Ταξιάρχη της Μερσίνης (1738). Προς το δεξιό άκρο της μεγάλης και πεταλόσχημης παραλίας με την ήρεμη θάλασσα είναι χτισμένη (17ος αιώνας)
η δισυπόστατη εκκλησία των Ταξιαρχών και της "Ευαγγελίστριας". Εδώ υπάρχουν ενοικιαζόμενα δωμάτια, παντοπωλεία, εστιατόρια, καθώς και εργαστήριο και έκθεση κεραμικών.
Φάρος:
Ο Φάρος βρίσκεται στα Ν.Α της Σίφνου και θεωρείται το ασφαλέστερο λιμάνι του νησιού, του οποίου ήταν το επίσημο λιμάνι ως το 1883. Είναι ένα ήσυχο ψαροχώρι, με γραφικές συνεχόμενες αμμουδερές παραλίες: τη Φασολού, το Φάρο, το Γλυφό.Το τοπωνύμιο Φάρος οφείλεται προφανώς στην εγκατάσταση φάρου, μεγάλου παράκτιου φανού στην είσοδο του λιμανιού για τη ναυσιπλοΐα. Ο φάρος αυτός βρίσκεται σήμερα δεξιά της εισόδου του λιμανιού και παράπλευρα, στο μοναστήρι του Σταυρού, από το οποίο η θέα είναι μαγευτική.
Στη δυτική αγκάλη του κόλπου σώζονται τα ερείπια από τις εγκαταστάσεις φόρτωσης μεταλλεύματος σε πλοία για τη μεταφορά του και επεξεργασία στο Λαύριο. Στο μυχό του όρμου και στη δυτική πλευρά της αμμουδερής παραλίας του Φάρου υπάρχουν τα θεμέλια αρχαίας φρυκτωρίας.
Στην είσοδο του λιμανιού εκτείνεται η "πετρογολέτα" της Χρυσοπηγής βραχώδης νησίδα αποκομμένη από τη στεριά, πάνω στην οποία βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας της Χρυσοπηγής (1650), της πολιούχου της Σίφνου.
Πλατύς Γιαλός:
Το τοπωνύμιο στην τοπική λαλιά προφέρεται Πγιατ' γιαλός (Πγιατ' Γιαλός - Πλατ' γιαλός - Πλατύς Αιγιαλός) και σημαίνει ακρογιάλι που έχει σχετικά μεγάλο πλάτος, ευρύχωρη ακροθαλασσιά.
Είναι η πιο πολυσύχναστη παραλία του νησιού (βραβευμένη με την Γαλάζια Σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες παραλίες των Κυκλάδων.
Εδώ υπάρχουν ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, δημοτικός οργανωμένος χώρος κατασκήνωσης (camping), παντοπωλεία, εστιατόρια, εργαστήρια αγγειοπλαστικής, όπου μπορεί να βρει ο επισκέπτης προϊόντα σιφναίικης κεραμικής και να γνωρίσει τον τρόπο παραγωγής τους.
Βόρεια στην κορυφή του υψώματος δεσπόζει το μοναστήρι της Παναγίας του Βουνού (1813), απ' όπου η θέα είναι μαγευτική. Β.Α. βρίσκεται ο Άσπρος Πύργος ο πιο γνωστός από τους 707 αρχαίους πύργους της Σίφνου. Νότια στο Ακρωτηράκι του Πλατύ Γιαλού ο Έλληνας αρχαιολόγος, Χρ. Τσούντας, ανακάλυψε προϊστορικό νεκροταφείο. Ν.Α στην είσοδο του όρμού βρίσκεται το ιδιόκτητο και ακατοίκητο νησάκι Κιτριανή (από συμφυρμό του τοπωνυμίου της νησίδας Κιτρίνη + Κυπριανή, της επωνυμίας του ναού της Παναγίας) πάνω στην οποία το μοναδικό κτίσμα είναι η εκκλησία της Παναγίας της Κυπριανής (1732 στο τέμπλο), το αρχαιότερο εκκλησιαστικό μνημείο της Σίφνου (11ος αιώνας).

Κάστρο:
Στα ανατολικά του νησιού, πάνω σ’ έναν απότομο βράχο με εξαιρετική πανοραμική θέα προς το πέλαγος,

Αρτεμώνας:
Ο Αρτεμώνας είναι το στολίδι της Σίφνου, με νεοκλασικά αρχοντικά, παραδοσιακά εστιατόρια και ζαχαροπλαστεία, κήπους και λουλουδιασμένες αυλές. Ψηλά στην κορυφή του λόφου οι παλιοί ανεμόμυλοι διηγούνται τις μάχες με τους ανέμους του Αιγαίου. Από εδώ η θέα είναι πανοραμική, αγκαλιάζοντας τους οικισμούς της ενδοχώρας, το Κάστρο και τα γύρω νησιά, ακόμα και τις Καμάρες στις δυτικές ακτές. Στα αξιοθέατα του Αρτεμώνα περιλαμβάνονται οι εκκλησίες της Παναγίας της Κόγχης και της Παναγίας της 'Αμμου, με την περίφημη εικόνα της Παναγίας της Μοναχής.

Μουσεία:
-Αρχαιολογικό μουσείο στο Κάστρο:
Στεγάζει ευρήματα που χρονολογούνται από την Προϊστορική περίοδο έως τους Βυζαντινούς χρόνους. Στα σημαντικότερα εκθέματα του μουσείου περιλαμβάνονται το κάτω μέρος από πήλινο γυναικείο ειδώλιο, μια πρωτοκορινθιακή κοτύλη του 7ου αι. π.Χ., κεφαλή λέοντα, μαρμάρινη κεφαλή σφίγγας του 6ου αι. π.Χ., καθώς και μαρμάρινη σαρκοφάγος της Ρωμαϊκής εποχής από τη Μικρά Ασία.
Τηλ.: 22840 31022

-Λαογραφικό μουσείο στην Απολλωνία:
Βρίσκεται στην κεντρική πλατεία. Περιλαμβάνει αντικείμενα λαϊκής τέχνης και δείγματα της πολιτισμικής κληρονομιάς του νησιού. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ναυτικά εργαλεία, ο ποδοκίνητος τροχός και άλλα εργαλεία αγγειοπλαστικής, η συλλογή πήλινων χρηστικών αντικειμένων κ.α. Επίσης σε μια προθήκη μπορεί κανείς να δει φύλλα τοπικών εφημερίδων καθώς και βιβλία συγγραφέων από τη Σίφνο.
Τηλ.: 22840 33730

-Μουσείο Εκκλησιαστικής τέχνης και Παράδοσης στπ Μοναστήρι της Παναγιάς της Βρύσης:
Στα εκθέματα του μουσείου περιλαμβάνονται χειροποίητο ιερατικό φαιλόνιο, ιερατικά σκεύη, ευαγγέλια, περγαμηνές, ασημένιες λειψανοθήκες, άμφια καθώς και χειρόγραφοι κώδικες με πληροφορίες για την ιστορία του μοναστηριού της Βρύσης. Τηλ.: 22840 31937

Εκκλησίες:
Στο νησί υπάρχουν συνολικά 227 εκκλησίες. Πολλές από τις εκκλησίες και τα μοναστήρια της Σίφνου έχουν χαρακτηριστεί ιστορικά μνημεία και έχουν τεράστιο ιστορικό και αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον.
Χαρακτηριστικά αναφέρονται:
Παναγία η Αγγελόκτιστη στην Καταβατή, Μονοστήρι του προφήτη Ηλία του Ψηλού, Μοναστήρι του Χρυσοστόμου στο Κάτω Πετάλι., Παναγία τα Γουρνιά στο Πάνω Πετάλι, 'Αγιος Αντύπας στο Πάνω Πετάλι, 'Αγιος Κωνσταντίνος στον Αρτεμώνα, Παναγία της 'Αμμου και Παναγία η Κόγχη στον Αρτεμώνα, Παναγία Ελεούσα στο κάστρο, Μοναστήρι Παναγίας Πουλάτης, Παναγία του Βουνού, Μοναστήρι της παναγίας της Χρυσοπηγής.

Αρχαίοι Πύργοι:
Στα αξιοθέατα της Σίφνου περιλαμβάνονται συνολικά 76 αρχαίοι πύργοι σε διάφορα σημεία του νησιού και τέσσερις αρχαίες ακροπόλεις στον Προφήτη Ηλία, 'Αγιος Νικήτα, Κάστρο και 'Αγιο Ανδρέα. Από εκεί, όταν το επέτρεπαν οι καιρικές συνθήκες, οι Σιφνιοί έστελναν ειδοποιήσεις για εχθρούς οι άλλες απειλές. Οι πύργοι ήταν κυκλικά χτίσματα, αποτελούνταν από δυο ορόφους και χρονολογολυνται από τον 60 έως τον 3ο αι. π.χ.. Κάποιοι είναι εύκολα προσβάσιμοι ενώ κάποιοι άλλο χρειάζονται αρκετό περπάτημα και διάθεση εξερεύνησης για να εντοπιστούν και να προσεγγιστούν.Σήμερα σχεδόν δυόμισι χιλιάδες χρόνια μετά την πρώτη χρήση τους, κάθε απόγευμα της παραμονής του Αγίου Πνεύματος δεκάδες εθελοντές διασκορπίζονται στους αρχαίους πύργους και στις Ακροπόλεις αναβιώνοντας το σύστημα επικοινωνίας των πύργων για μερικά λεπτά, στέλνοντας το μήνυμα της ειρήνης στο Αρχιπέλαγος.

Χερρόνησος:
Το τοπωνύμιο Χερρόνησος (χερσόνησος χέρσος "ακαλλιέργητος"+νήσος) είναι αρχαίο ελληνικό και σημαίνει το τμήμα της ξηράς που περιβρέχεται από θάλασσα και συνδέεται με την ξηρά από τη μία μόνο πλευρά. Από τα πιο δημοφιλή σιφναϊκά δημοτικά τραγούδια είναι και το "Στράτα μου της Χερόννησος". Κατά την πορεία προς τη Χερρόνησο ο επισκέπτης συναντάει τους αγροτικούς οικισμούς Τρουλλάκι, όπου υπάρχει και εξοχική ταβέρνα και Διαβρούχα όπου υπάρχει εργαστήριο αγγειοπλαστικής.

Ο άλλοτε απομονωμένος συνοικισμός στη βορινή εσχατιά του νησιού έγινε προσπελάσιμος από τη θάλασσα με τα θερινά δρομολόγια των εκδρομικών πλοιαρίων και από την ξηρά με την διάνοιξη αμαξιτού η ασφαλτόστρωση του οποίου ολοκληρώθηκε. Η Χερρόνησος ανήκει στην ευρύτερη περιφέρεια του Αρτεμώνα, είναι ένα παραδωσιακό ψαροχώρι, με μικρή αμμουδιά και ήταν άλλοτε ζωντανός οικισμός αγγειοπλαστών. Εδώ υπάρχουν ψαροταβέρνες, παντοπωλέιο, ελάχιστα ενοικιαζόμενα δωμάτια και παραδοσιακό εργαστήριο αγγειοπλαστικής.

Κάστρο:
Στα ανατολικά του νησιού, πάνω σ’ έναν απότομο βράχο με εξαιρετική πανοραμική θέα προς το πέλαγος, είναι χτισμένο το ιστορικό χωριό Κάστρο, που αποτελεί μία από τις πιο γραφικές περιοχές της Σίφνου.
Η περιπλάνηση στα στενά σοκάκια του Κάστρου προσφέρει στιγμές μοναδικής απόλαυσης. Θα έλεγε κανείς πως σε τούτο εδώ το μέρος ο χρόνος έχει σταματήσει, ενώ η ατμόσφαιρα αιχμαλωτίζει τον επισκέπτη μεταδίδοντας κάτι από την αίγλη μιας άλλης εποχής. Τα στενά, πλακόστρωτα δρομάκια με τα χαμηλά πεζούλια, οι σκοτεινές στοές, τα παλιά σπίτια με τα ξύλινα μπαλκόνια, τα οικόσημα στις εισόδους, οι κίονες που χρησιμοποιήθηκαν μεταγενέστερα ως αρχιτεκτονικά μέλη, οι μαρμάρινες ρωμαϊκές λάρνακες που συναντά κανείς παντού διασκορπισμένες με τα ανάγλυφα κοσμήματα, οι πολεμίστρες και οι μικρές αυλές των σπιτιών, το γραφικό εκκλησάκι της «Εφταμάρτυρος» σκαρφαλωμένο σ’ένα βράχο που αναδύεται από τη θάλασσα, συνθέτουν μία μοναδική εικόνα.

Στο Κάστρο οδηγεί ένας κατηφορικός αμαξιτός δρόμος 3,5 χιλιομέτρων, που ξεκινά από την Απολλωνία.

Η οικιστική εγκατάσταση στο χώρο μαρτυρείται από τους προϊστορικούς χρόνους σύμφωνα με τα ευρήματα των ανασκαφών. Διατηρεί ακόμα και σήμερα τα χαρακτηριστικά του βενετσιάνικου οχυρού που χτίστηκε από τη δυναστεία του Ντα Κορόνια γύρω στο 1635.

Αποτελεί μέχρι σήμερα έναν από τους σημαντικότερους οικισμούς μεσαιωνικής πολεοδομικής δομής. Κύριο γνώρισμα του οικισμού είναι οι μικρές αυλές, οι στενοί δρόμοι και η μοναδική πλατεία που ανοίγεται μπροστά από την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου.

Ο επισκέπτης μπαίνει και σήμερα στο Κάστρο από τις παλιές εισόδους - στοές, τις «λόζιες», τις οποίες άλλοτε ασφάλιζαν και προστάτευαν τον οικισμό σαν πολεμικοί πύργοι. Η διάταξη των επιπέδων των δρόμων είναι τέτοια, ώστε πολλές φορές η δίοδος εξασφαλίζεται με μικρές γέφυρες. Τα σπίτια του Κάστρου διακρίνονται σε δύο κατηγορίες, τα στενομέτωπα μονόσπιτα και τ’αρχοντόσπιτα.
Το Κάστρο ήταν πρωτεύουσα της Σίφνου κατά την αρχαία, τη μεσαιωνική και τη νεότερη περίοδο έως το 1836, καθώς και έδρα της Αρχιεπισκοπής Σίφνου (1646-1797) και Επισκοπής Σιφνομήλου (1797-1852). Στην είσοδο του χωριού, εκεί που σήμερα βρίσκεται το κοιμητήριο του Κάστρου και οι ναοί του Αγίου Στεφάνου και Αγίου Ιωάννη (1629) λειτούργησε η περίφημη Σχολή του Αγίου Τάφου (1687-1835), γνωστή ως «Παιδευτήριον του Αρχιπελάγους».

Στα νότια ριζά του λόφου του Κάστρου βρίσκεται η Σεράλια, το αρχαίο λιμάνι της Σίφνου.

Στο Κάστρο λειτουργεί Αρχαιολογικό Μουσείο, το οποίο περιλαμβάνει θαυμάσιες συλλογές αρχαϊκών και ελληνιστικών γλυπτών.