GreekEnglish (United Kingdom)Russian (CIS)
AmorgosAnafiAndrosAntiparosYarosDilosDonoussaFolegandrosIosIrakliaKeaKerosKimolosKoufonisiaKythnosMakronisosMilosMykonosNaxosParosSantoriniSerifosSifnosSikinosSpecial IslandsSchoinoussaSyrosThirasiaTinos
Βρίσκεστε εδώ: Για τους επαγγελματίες / Τα νησιά / Πάρος / Ιστορία

Ιστορία



Η μέχρι στιγμής γνωστή ιστορία της Πάρου γεννιέται στα χρόνια της Νεολιθικής περιόδου. Εκεί μας οδηγούν σημαντικά ευρήματα από τις ανασκαφές στα νησάκια  Σάλιαγκος και Δεσποτικό. Αναδείχτηκε ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα της περιόδου του Κυκλαδικού πολιτισμού όπως μαρτυρούν σημαντικά ευρήματα σκορπισμένα σ’ όλα τα νησιά του κυκλαδικού αρχιπελάγους, μαρμάρινα ειδώλια, κατασκευασμένα από το φημισμένο μάρμαρο της Πάρου, καθώς και αγγεία, κεραμικά και κοσμήματα.

Αξιόλογοι οικισμοί της περιόδου του Χαλκού έχουν εντοπισθεί σε διάφορα σημεία της Πάρου. Ο κόλπος της Νάουσας παρουσίαζε σημαντική ανάπτυξη οικισμών. Το νησί ήταν γνωστό στην αρχαιότητα με πολλά ονόματα (Μινωίς, Μινώα, Υρίη, Καβαρνίς κ.α.) και συνδέθηκε με μυθολογικές μορφές – Μίνως, Ηρακλής, Ραδάμανθυς, Αλκαίος- κ.α. Λατρεύτηκαν ο Διόνυσος, η Δήμητρα, οι Διόσκουροι, η Αφροδίτη, ενώ ιερά υπήρχαν αφιερωμένα στον Απόλλωνα, την 'Aρτεμη, στο Δία, την Αθηνά και την Ειλείθυα. Την περίοδο της Μινωικής κυριαρχίας στο Αιγαίο κατοικήθηκε από Κρήτες. Ως κάτοικοί του, όμως αναφέρονται και οι Αρκάδες κυρίως μέχρι τα ύστερα μυκηναϊκά χρόνια, οπότε εγκαταστάθηκαν οι Ίωνες.

Εποχή μεγάλης εμπορικής και οικονομικής ακμής υπήρξε για την Πάρο η περίοδος μετά τον 8ο αι. π.Χ. Το νησί ανέπτυξε εμπορικές επαφές με την μικρασιατική ακτή και ίδρυσε την αποικία της Θάσου (7ος αι. π.Χ.) που της έδωσε την δυνατότητα να εκμεταλλευτεί τα κοιτάσματα χρυσού των θρακικών παραλιών. Μεγάλο μέρος της ανάπτυξης της Πάρου οφείλετε βεβαίως στα κοιτάσματα μαρμάρου που διέθετε. Στο νησί δημιουργήθηκαν φημισμένα εργαστήρια και επικράτησε καλλιτεχνική ακμή (6ος αι.) και πολιτιστική ανάπτυξη. Καλλιτέχνες όπως ο Αγοράκριτος (5ος αι.) και ο Σκόπας (4ος αι.) στη Γλυπτική και ο Νικάνορας και ο Αρκεσίλαος στη Ζωγραφική απέκτησαν πανελλήνια ακτινοβολία. Ιδιαίτερη άνθηση γνώρισε εξάλλου τον 7ο αι. π.Χ. και η ποίηση με σημαντικότερο εκπρόσωπο τον λυρικό ποιητή Αρχίλοχο. 'Ανθηση γνώρισαν επίσης και η φιλοσοφία, τα μαθηματικά (με σημαντικότερο εκπρόσωπο τον Θυμαρίδα). Ενδιαφέρον υπήρξε και για την πολιτιστική ιστορία του νησιού, όπως προκύπτει από το Πάριο Χρονικό. Η μεγάλη ανάπτυξη του νησιού αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι από το 600 π.Χ. κυκλοφορούσε δικά του νομίσματα.

Στα σημαντικά ιστορικά γεγονότα των χρόνων που ακολούθησαν περιλαμβάνεται η αποτυχημένη προσπάθεια του Μιλτιάδη να καταλάβει το νησί αμέσως μετά τη σύγκρουση με τους Πέρσες στον Μαραθώνα και η ένταξή του στην Α΄ Αθηναϊκή Συμμαχία, από την οποία και προσπάθησε να αποσχισθεί χωρίς όμως αποτέλεσμα. Ακολούθησε η ένταξη στη Β΄Αθηναϊκή Συμμαχία , η υποταγή στους Μακεδόνες και στη συνέχεια στους Πτολεμαίους, τον Μιθριδάτη και τους Ρωμαίους, οπότε και η ακμή του νησιού ανακόπηκε. Χρησιμοποιήθηκε ως τόπος εξορίας, ενώ στους βυζαντινούς χρόνους βρισκόταν σε αφάνεια.
Από τον 4ο αι. στην Πάρο ανθεί ο εκκλησιαστικός βίος, όπως προκύπτει από τα κατάλοιπα των χριστιανικών βασιλικών. Τότε χτίστηκε και η πρώτη εκκλησία της Παναγίας  Εκατονταπυλιανής, που αργότερα επεκτάθηκε και αναμορφώθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό.

Από τον 6ο αι. σημειώθηκε νέα περίοδος ανάπτυξης που οφείλετε στην αναδιοργάνωση του βυζαντινού στόλου και στην εμπορική δραστηριότητα ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση.
Από τον 10ο αι. η Πάρος ανήκε στο Θέμα του Αιγαίου και βρέθηκε στο επίκεντρο πειρατικών επιδρομών, που προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές.

Το 1204 με την πτώση της Κωνσταντινούπολης στους Σταυροφόρους εντάχθηκε στο Δουκάτο του Αιγαίου, που ίδρυσε ο Μάρκος Σανούδος και περιήλθε σε διάφορες βενετσιάνικες οικογένειες που συνέβαλαν σε μια νέα πολιτιστική άνθηση, ιδίως στα μέσα του 15ου αι.. που συνδυάζονταν με την εμπορική και οικονομική ακμή, στηριζόμενες στην εξόρυξη και πώληση του μαρμάρου. Τότε χτίστηκαν στο νησί κάστρα και πύργοι ( Κάστρο Παροικιάς, Κεφάλου, Νάουσας) λείψανα των οποίων σώζονται μέχρι σήμερα.

Σ’ όλη τη διάρκεια της Βενετοκρατίας το νησί γνώρισε επανειλημμένες πειρατικές επιδρομές και η καταστροφή των ελαιόδεντρων από τους Βενετούς οδήγησαν το νησί σε μαρασμό.Το 1566 παραχωρήθηκε, όπως και άλλα νησιά των Κυκλάδων στον έμπορο Νάζι στην κυριαρχία του οποίου παρέμεινε ως το 1579, οπότε οι κάτοικοι μαζί με τους κατοίκους των νησιών Μήλου, Νάξου, Σαντορίνης και Σύρου ζήτησαν από τον Σουλτάνο την ένταξή τους σε προνομιακό καθεστώς. Έτσι η ζωή στο νησί οργανώθηκε με νέους θεσμούς, που συνετέλεσαν στην ανάπτυξή του, η οποία κατά ένα μέρος οφείλεται στο ότι αρκετοί από τους αξιωματούχους του στόλου (δραγομάνοι) κατάγονταν από το νησί και κυρίως από την οικογένεια Μαυρογένη. Δεν έλειψαν οι εχθρικές επιδρομές από τις οποίες συχνά δοκιμάστηκε η Πάρος. Το νησί πήρε μέρος στα Ορλωφικά. Τον ασφαλή όρμο της Νάουσας χρησιμοποίησε ως ορμητήριο ο ρωσικός στόλος για να επικρατήσει στο Αιγαίο. Ίχνη των εγκαταστάσεων διατηρούνται ως σήμερα.

Η Πάρος πήρε ενεργό μέρος στην Ελληνική Επανάσταση. Μια από τις ηρωίδες της Επανάστασης, η Μαντώ Μαυρογένους, καταγόταν από την Πάρο, η οικογένεια της οποίας ευεργέτησε πολλαπλά το νησί με δωρεές για κοινωφελή έργα (π.χ. βρύσες, που σώζονται μέχρι σήμερα στον κεντρικό δρόμο της Παροικιάς κ.α.). Από την Πάρο εξάλλου καταγόταν και ο μεγάλος διδάσκαλος του Γένους Αθανάσιος ο Πάριος. Στο νησί βρήκαν την περίοδο αυτή καταφύγιο πρόσφυγες από τα Ψαρά και τη Χίο. Πρόσφυγες από τη Σμύρνη εγκαταστάθηκαν μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Ιδιαίτερα δοκιμάστηκε το νησί την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής, που είχε αναπτυχθεί εδώ πυρήνας αντίστασης κατά των κατακτητών.Μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, η Πάρος γνώρισε μια εποχή έντονων ανακατατάξεων. Οι πόροι του νησιού είχαν περιορισθεί και μόνο η ναυτιλία και η αλιεία παρέμειναν ανθηροί τομείς. Τότε σημειώθηκε και μεγάλο μεταναστευτικό ρεύμα αρχικά προς τον Πειραιά και αργότερα προς το εξωτερικό και κυρίως στην Αμερική.

Μετά το 1960 για την Πάρο άρχισε μια νέα περίοδος ανάπτυξης, που οφείλεται κυρίως στην άνοδο του τουρισμού.